شیمی درمانی سرطان روده + نبرد با تومورهای گوارشی

شیمی درمانی سرطان روده یکی از روش‌های درمان سرطان است که طی آن، داروهای ضدسرطان به روش وریدی یا خوراکی به بدن بیمار منتقل می‌شوند. داروی تزریق شده به همراه جریان خون به تمامی قسمت‌های بدن می‌رسد و در درمان سرطان روده تاثیرات مثبتی بر جای می‌گذارد. این داروی خاص سلول‌های سرطانی را هدف قرار داده و آنها را از بین می‌برد. در ادامه این مقاله به بررسی بیشتر درباره این موضوع خواهیم پرداخت و مراحل انجام شیمی درمانی سرطان روده، نتایج و عوارض آن را مورد بررسی قرار خواهیم داد. با ما همراه باشید.

شیمی درمانی سرطان روده چیست؟

شیمی درمانی یک روش درمان سرطان است که در برخی موارد هم راستا با سایر روش‌ها نظیر عمل جراحی انجام می‌شود. در مواردی که سلول‌های توموری میکروسکوپی از طریق جراحی قابل برداشت نباشند؛ شیمی درمانی روده به عنوان یک درمان موثر در از بین بردن و پیشگیری از متاسنتز و رشد و پخش شدن این سلول‌ها در سایر بخش‌های بدن به درمان بیماری کمک می‌کند.

چه زمانی شیمی درمانی سرطان روده ضروریست؟

داروهای شیمی درمانی غالبا از طریق تزریق داخل وریدی (رگ) یا به شکل خوراکی و قرص‌های بلعیدنی به بیمار داده می‌شود. در برخی موارد شیمی درمانی سرطان روده کوچک به عنوان درمانی ضروری می‌بایست مورد استفاده قرار گیرد. این موارد خاص عبارتست از:

• شیمی درمانی نئوادجوانت که قبل از عمل برداشتن توده سرطانی و برای کوچک‌تر کردن توده در جهت آسان شدن برداشتن آن از داخل بدن انجام می‌شود. این مرحله گاهی اوقات همراه با پرتودرمانی انجام می‌شود و کاربرد گسترده آن برای سرطان رکتوم است.
• شیمی درمانی که پس از جراحی و با هدف از بین بردن سلول‌های کوچکی که پس از عمل جراحی به دلیل ابعاد کوچک قابل شناسایی نبودند و باقی ماندند، انجام می‌شود. این سلول‌ها می‌توانند در سایر بخش‌های بدن نیز گسترش یابند.
• شیمی درمانی در مواردی که سرطان در مرحله پیشرفته قرار دارد و به سایر اعضای بدن مانند کبد متاستاز کرده و یا به عبارتی گسترش یافته است.

مراحل انجام شیمی درمانی سرطان روده

همانطور که پیش‌تر هم به آن اشاره کردیم، شیمی درمانی به شکل تزریق وریدی و یا مصرف قرص‌های خوراکی انجام می‌شود. پزشک به عنوان مرحله ابتدایی یک رژیم دارویی شیمی درمانی که اغلب آنها به شکل وریدی تزریق می‌شوند، برای هر بیمار تجویز می‌کند که در آن دوز دارو و تعداد جلسات درمانی و فاصله جلسات تعین می‌گردد.

در مرحله بعدی یک لوله نازک به همراه کانولا برای ورود داروها به جریان خون، به بیماران وصل می‌شود. البته در برخی بیماران و برای رساندن دارو به ورید بزرگی که در قفسه سینه است، از لوله پلاستیکی بلند استفاده می‎شود. در مورد سیگار کشیدن و سرطان این مقاله را بخوانید.

در مواردی که بیمار تحت شیمی درمانی منطقه‌ای قرار می‎گیرد، داروها تنها در قسمت خاصی از بدن باقی می‌مانند؛ اما در مواردی که شیمی درمانی به شکل سیستمیک انجام می‎شود؛ داروها به سلول‌های سرطانی در سراسر بدن حمله می‌کنند. تشخیص هر یک از این روش‌ها بر عهده پزشک و بسته به وضعیت بیمار و میزان پیشرفت بیماری است، اما در سرطان روده غالبا از روش شیمی درمانی سیستمیک استفاده می‌شود.

نتایج شیمی درمانی سرطان روده

نتایج شیمی درمانی سرطان روده در سه دسته بندی درمان، کنترل و کند کردن پیشرفت سرطان قابل بررسی است. داروهای تزریق شده طی شیمی درمانی با تهاجم و حمله به رشد و تقسیم سلول‌های معیوب در چرخه تقسیم سلول‌های سرطانی اخلال ایجاد کرده و به درمان این بیماری کمک می‌کند.

داروهای شیمی درمانی به میزان مشخصی تومور و زائده سرطانی را از بین برده و از رشد مجدد آن جلوگیری کرده و با این کار به درمان سرطان می‌پردازد. همچنین در راستای کنترل سرطان، سلول‌های معیوب را کوچکتر کرده و مانع از رشد و عود کردن آن می‌شود. برای کند کردن پیشرفت سرطان نیز با کاهش درد و علائم باعث تسکین و بهبود نسبی بیماری می‌گردد. همه این موارد شامل نتایج شیمی درمانی سرطان است و به بهبود و بازیابی سلامتی فرد بیمار کمک می‌کند. در مورد رشد مو بعد از شیمی درمانی این مقاله را بخوانید.

بیشتر بدانید : علائم اولیه سرطان روده بزرگ بدخیم

عوارض جانبی شیمی درمانی سرطان روده

داروهای شیمیایی که برای درمان سرطان روده مورد استفاده قرار می‌گیرد، نسبت به سلول‌هایی که به سرعت در حال تقسیم هستند، حالت تهاجمی دارند و علیه این سلول‌ها عمل می‌کنند. در این شرایط سلول‌هایی که به شکل طبیعی در بدن به سرعت در حال تقسیم هستند مانند سلول‌های مو نیز مورد تهاجم قرار می‎گیرند. این مورد به عنوان اصلی‌ترین عارضه جانبی این روش درمانی شناخته می‌شود.

همچنین شیمی درمانی با تحت تاثیر قرار دادن سلول‌های خونساز مغز استخوان برخی عوارض از جمله افزایش احتمال عفونت به دلیل کاهش تعداد گلبول‌های سفید خون و کبودی و خونریزی به دلیل کاهش تعداد پلاکت خون را به دنبال دارد. خستگی که به دلیل کاهش تعداد گلبول‌های قرمز خون بروز می‌یابد، در طول دوره درمان طبیعی است. در مورد شیمی درمانی با دوز پایین این مقاله را مطالعه کنید.

 میزان این عوارض جانبی بسته به نوع و دوز داروها و طول دوره درمان ممکن است در افراد به شکل متغیر بروز یابند. از دیگر عوارض جانبی شیمی درمانی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ریزش مو
• تغییر شکل ناخن
• تغییرات پوستی و حساسیت پوست
• زخم‌ها و تاول‌های پوستی
• زخم در ناحیه دهان
• نوروپاتی و آسیب‌های عصبی (بی‌حسی و گزگز دست  و پا)
• سندروم دست و پا (قرمزی و درد و حساسیت در کف دست و پا)
• کاهش اشتها و کمتر شدن وزن
• اسهال
• حالت تهوع و استفراغ

مراقبت‌های لازم قبل از شیمی درمانی سرطان روده

آمادگی مناسب قبل از شروع شیمی درمانی سرطان روده می‌تواند به کاهش عوارض احتمالی و افزایش تحمل بدن در برابر درمان کمک کند. آگاهی از اقدامات ضروری پیش از شروع جلسات درمانی، روند شیمی درمانی را برای بیمار آسان‌تر می‌کند.

• انجام آزمایش‌های خون و بررسی وضعیت عمومی بدن
• اطلاع دادن به پزشک درباره داروهای مصرفی و بیماری‌های زمینه‌ای
• مصرف مایعات کافی برای جلوگیری از کم‌آبی بدن
• داشتن تغذیه مناسب و دریافت مواد مغذی مورد نیاز
• ترک مصرف دخانیات و نوشیدنی‌های الکلی
• درمان مشکلات دهان و دندان پیش از شروع شیمی درمانی
• برنامه‌ریزی برای استراحت کافی در طول دوره درمان
• آماده کردن وسایل و مدارک مورد نیاز برای جلسات درمانی
• آشنایی با عوارض احتمالی شیمی درمانی و راه‌های کنترل آن‌ها
• هماهنگی با اعضای خانواده یا همراه برای رفت‌وآمد و مراقبت‌های لازم
• رعایت توصیه‌های اختصاصی پزشک درباره رژیم غذایی و مصرف داروها
• گزارش هرگونه علائم غیرعادی مانند تب، عفونت یا کاهش وزن شدید به پزشک پیش از شروع درمان

مراقبت‌های بعد از شیمی درمانی سرطان روده

دوره بهبودی بعد از شیمی درمانی سرطان روده نقش مهمی در کاهش عوارض جانبی و افزایش اثربخشی درمان دارد. رعایت توصیه‌های پزشکی و توجه به وضعیت جسمانی می‌تواند به بازگشت سریع‌تر بیمار به فعالیت‌های روزمره کمک کند. در مورد هزینه شیمی درمانی این مقاله را مطالعه کنید.

 استراحت کافی و مدیریت خستگی

احساس خستگی یکی از شایع‌ترین عوارض شیمی درمانی است و ممکن است تا چند هفته پس از پایان جلسات درمان ادامه داشته باشد. خواب کافی در طول شب و استراحت در طول روز به بدن کمک می‌کند تا انرژی از دست رفته خود را بازیابی کند و روند ترمیم بافت‌ها سریع‌تر انجام شود.

 رعایت رژیم غذایی مناسب

تغذیه سالم و متعادل در دوران پس از شیمی درمانی اهمیت زیادی دارد. مصرف میوه‌ها، سبزیجات، پروتئین‌های کم‌چرب و مایعات کافی می‌تواند به تقویت سیستم ایمنی و جبران مواد مغذی مورد نیاز بدن کمک کند. در صورت کاهش اشتها، بهتر است وعده‌های غذایی کوچک و متعدد مصرف شود.

 نوشیدن آب و مایعات کافی

مصرف آب کافی به دفع بهتر مواد زائد ناشی از داروهای شیمی درمانی کمک می‌کند و از کم‌آبی بدن جلوگیری می‌نماید. نوشیدن آب، آبمیوه‌های طبیعی و سوپ‌های سبک می‌تواند در حفظ تعادل مایعات بدن موثر باشد.

 پیشگیری از عفونت

شیمی درمانی ممکن است تعداد گلبول‌های سفید خون را کاهش دهد و بدن را در برابر عفونت‌ها آسیب‌پذیرتر کند. شستشوی مرتب دست‌ها، پرهیز از تماس با افراد بیمار و رعایت بهداشت فردی از مهم‌ترین اقدامات برای کاهش خطر ابتلا به عفونت هستند.

 مراقبت از دستگاه گوارش

برخی بیماران پس از شیمی درمانی دچار اسهال، یبوست یا ناراحتی‌های گوارشی می‌شوند. مصرف غذاهای سبک، پرهیز از غذاهای چرب و تند و پیروی از توصیه‌های پزشک می‌تواند به کنترل این مشکلات کمک کند.

 انجام فعالیت بدنی سبک

فعالیت‌های سبک مانند پیاده‌روی کوتاه می‌تواند به بهبود گردش خون، کاهش خستگی و حفظ توان بدنی کمک کند. البته میزان فعالیت باید متناسب با شرایط جسمی بیمار و با نظر پزشک تعیین شود.

 توجه به علائم هشداردهنده

در صورت بروز علائمی مانند تب، خونریزی غیرطبیعی، تنگی نفس، درد شدید یا استفراغ مداوم باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه شود. تشخیص و درمان به موقع این مشکلات می‌تواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کند.

 مراجعه منظم برای پیگیری درمان

ویزیت‌های دوره‌ای و انجام آزمایش‌های تجویز شده توسط پزشک برای ارزیابی روند درمان و بررسی احتمال عود بیماری ضروری است. پیگیری منظم وضعیت سلامتی به تشخیص زودهنگام مشکلات احتمالی و مدیریت بهتر آن‌ها کمک می‌کند.

شیمی درمانی سرطان روده بزرگ و سرطان رکتوم چه تفاوتی دارد؟

در سرطان روده بزرگ، شیمی درمانی بیشتر پس از جراحی و به عنوان درمان کمکی (ادجوانت) مورد استفاده قرار می‌گیرد تا سلول‌های سرطانی باقی‌مانده از بین بروند و احتمال عود بیماری کاهش یابد. همچنین در مواردی که سرطان به سایر اندام‌ها گسترش یافته باشد، شیمی درمانی می‌تواند به کنترل رشد تومور و کاهش علائم کمک کند. در بسیاری از بیماران مبتلا به سرطان کولون، جراحی نخستین و اصلی‌ترین روش درمانی محسوب می‌شود و شیمی درمانی نقش تکمیل‌ کننده درمان را بر عهده دارد.

در سرطان رکتوم، شیمی درمانی اغلب قبل از جراحی و همراه با پرتودرمانی انجام می‌شود تا اندازه تومور کاهش یافته و امکان برداشت کامل آن در حین جراحی فراهم شود. به این روش شیمی درمانی نئوادجوانت گفته می‌شود. به دلیل قرار گرفتن رکتوم در فضای محدود لگن و نزدیکی آن به اندام‌های مهم، ترکیب شیمی درمانی و پرتودرمانی در درمان سرطان رکتوم اهمیت بیشتری نسبت به سرطان روده بزرگ دارد و می‌تواند نتایج درمانی را بهبود بخشد.

میزان موفقیت شیمی درمانی سرطان روده چقدر است؟

میزان موفقیت شیمی درمانی سرطان روده به عوامل مختلفی از جمله مرحله بیماری، محل تومور، میزان گسترش سرطان، وضعیت عمومی سلامت بیمار و پاسخ بدن به داروها بستگی دارد. در بیماران مبتلا به سرطان روده در مراحل اولیه و موضعی، شیمی درمانی پس از جراحی می‌تواند خطر عود بیماری را کاهش داده و شانس بقای طولانی‌ مدت را افزایش دهد. در مراحل پیشرفته‌تر نیز اگرچه ممکن است شیمی درمانی به تنهایی منجر به درمان کامل نشود، اما می‌تواند رشد تومور را کنترل کرده، اندازه آن را کاهش دهد، علائم بیماری را بهبود بخشد و کیفیت زندگی بیمار را افزایش دهد. به همین دلیل، موفقیت شیمی درمانی برای هر بیمار به صورت فردی ارزیابی می‌شود و تعیین نتایج نهایی آن نیازمند بررسی دقیق توسط پزشک متخصص است.

سوالات متداول شیمی درمانی روده

نتیجه گیری

شیمی درمانی سرطان روده قدیمی‌ترین و موثرترین روش درمان سرطان است که در بیشتر موارد نتایج موثری شامل کنترل رشد توده سرطانی و درمان آن را به دنبال دارد. سرطان روده بزرگ سومین سرطان شایع در جهان است که آمار بالایی از مرگ و میر ناشی از این نوع سرطان را در ایالات متحده به خود اختصاص داده است.

شیمی درمانی سرطان روده یک درمان موثر است که به شکل بدون درد انجام می‌شود، اما به دلیل اثراتی که بر روی ساختار رشد سلول‌ها می‌گذارد، ممکن است با برخی عوارض همراه باشد. این نکته را در نظر داشته باشید که با مشورت با پزشک باتجربه و متخصص حرفه‌ای ضمن تشخیص و درمان به موقع، می‌توانید این عوارض را کاهش دهید و پس از یک دوره درمان موثر، سلامتی خود را بازیابید.